Kanban Sistemi — Demir Çelik Sektörü için Etkileşimli Rehber

Kanban Nedir?

Kanban, “görsel kart” mantığıyla iş akışını görünür kılan ve işteki akışı (flow) optimize eden bir çekme sistemidir. Demir-çelikte; Sürekli Döküm → Haddehane → Isıl İşlem → Sevkiyat gibi uçtan uca hatlarda işlerin nerede biriktiğini anında görmenizi sağlar.

Mevcut süreçle başlayın; büyük dönüşüm gerekmez.
Küçük, evrimsel iyileştirmeleri sürekli deneyin.
WIP (devam eden iş) sınırı ile çok işi başlatma, az işi bitir tuzağından kaçının.
Politikaları (tanım, bitmiş-iş kriteri, öncelik) görünür yapın.

Takt ZamanıMüşteri talep hızı

Lead Timeİşin ilk karttan sevkiyata

WIPAynı anda yürüyen iş adedi

Çevrim SüresiAdım başı süre

Çelikte Tipik Kanban Türleri

Üretim Kanbanı
Sıcak hadde planında bobin üretim çekmesi.

Taşıma Kanbanı
Kütükten haddeye yarı mamul transferi.

Tedarikçi Kanbanı
Kireç, ferroalyaj, elektrot çağrıları.

Acil/Express
Kırılan merdane için hızlı iş emri.

Not: “İtme” yerine çekme mantığıyla gerektikçe üretim ve malzeme çağrılır.

Etkileşimli Kanban Tahtası (Demo)

Hattı seç:

Yapılacak WIP≤5

Devam Eden WIP≤4

Kontrol/Isıl WIP≤3

Tamamlandı

Kartları sürükleyip bırakın. WIP limiti aşıldığında sütun kenarlığı kırmızı olur.

WIP Limitleri ve Akış

Yapılacak WIP 5

Devam Eden WIP 4

Kontrol/Isıl WIP 3

Deney: WIP’i azaltırken grafikteki ortalama lead time nasıl tepki veriyor?

Little Yasası Hesabı

WIP Çıktı/h

Lead Time ≈ 2.0 saat

Örnek Politika

“Bitmiş iş” kriteri: Ölçü & yüzey kalite onayı
Öncelik: Acil sipariş → kalite şikâyeti → rutin
Çekme sinyali: Boş palet / boş rulo sehpası

Çelik Fabrikasında Kanban’a Uygun Örnek İş Öğeleri

Hat	İş Öğesi	Tanım	WIP Limiti	Ölçüt
EAO	Elektrot değişimi	1 set/ısı	2	≤12 dk
CCM	Kalıp toz ikmali	Her 45 dk’da çekme	3	Stok-out yok
HRM	Merdane taşlama	Hattı durdurmadan sıraya alma	4	Bekleme ≤ 2 saat
Isıl İşlem	Fırın yükleme	Çekme: Boş palet	3	FIFO korunur
Sevkiyat	Bobin bantlama	Hazır stoktan çekme	5	Hasarsız

Tabloyu kendi fabrikanız için düzenleyin, CSV olarak dışa aktarın.

Kümülatif Akış Diyagramı (CFD)

WIP düşerse fazlar arasındaki birikme azalır, tamamlanan eğri daha dikleşir. Aşağıda 10 günlük örnek veri yer alır.

Avantajlar & Zorluklar

Daha kısa lead time
Görünürlük & öncelik netliği
Kalite geri bildirim döngüleri
Stok-out ve aşırı üretimin düşmesi

İlk WIP limitini belirleme zorluğu
Kültürel değişimde direnç
Express işler akışı bozabilir
Takip edilmezse CFD faydası düşer

İpucu: ScrumBan yaklaşımıyla haftalık plan + sürekli akışı birleştirebilirsiniz.